ازدواج و همسران

همسران امام کاظم علیه السلام (ام احمد)

همسران امام کاظم (علیه السلام)‏
در تاریخ برای امام کاظم علیه السلام فرزندان متعددی ذکر شده است که مادران آنها کنیز بوده‏اند و برای آن بزرگوار، همسری از زنان آزاد ثبت نشده است.

ام احمد
این بانو، مادر احمد بن موسی بن جعفر علیه السلام معروف به شاه چراغ (مدفون در شیراز) می‏باشد. او از زنان محترم عصر خود بود و ام احمد خوانده می شد. وی کنیزی بود که به مقام و مرتبه بلندی رسیده بود.

الف- امانتدار ودایع امامت‏
وقتی امام کاظم علیه السلام به سوی بغداد رهسپار شد، ودایع امامت را به این بانو سپرد و فرمود: هر وقت کسی آمد و این امانت‏ها را از تو طلب کرد، بدان در آن وقت من به شهادت رسیده‏ام و او خلیفه بعد از من و اطاعتش بر تو و سایر مردم واجب است.
وقتی هارون علیه اللعنه امام را در بغداد شهید کرد امام رضا علیه السلام نزد ام احمد رفت و ودایع را از او طلب نمود. ام احمد عرض کرد:(پدرت شهید شد؟) امام فرمود: (آری، الآن از دفن ایشان فارغ شده‏ام. اماناتی که به تو سپرده به من تحویل ده که من جانشین او و امام بر حق برتمام جنّ و انس هستم.)
ام احمد امانت‏ها را به امام رضا علیه السلام ردّ کرد و با حضرت بیعت نمود و به ماتم نشست. وقتی خبر شهادت امام کاظم علیه السلام در شهر مدینه منتشر شد، مردم درخانه ام احمد اجتماع کردند و با فرزندش، احمد، به سوی مسجد روانه شدند. احمد بن موسی، عالمی بزرگ و بلند مرتبه و غرق در عبادت و اطاعت خدا بود و چون مردم کراماتی از او دیدند او را امام بعد از پدرش پنداشتند و بدین جهت با او بیعت کردند.
وقتی بیعت تمام شد، احمد بر منبر رفت و گفت: همان طور که همه شما در بیعت من هستید، من هم در بیعت برادرم حضرت رضا علیه السلام هستم. او امام و خلیفه بعد از پدرم و ولی خداست و بر من و شما اطاعت او واجب است. سپس همگی خدمت امام رضا علیه السلام رسیدند و تجدید بیعت کردند.
/پاورقی ۱- بحارالانوار، ج ۴۸، ص ۳۰۷/ از دیگر فرزندان امام کاظم علیه السلام که در شیراز مدفون‏اند عبارتند از: ابراهیم که بقعه ای در محلّه لب آب شیراز منسوب به اوست، و محمّد بن موسی و حسین بن موسی ملقب به سید علاء الدّین./
ام احمد همچنین نزد امام رضا علیه السلام نیزاز مقام و منزلت والایی برخوردار بود.

ب- شاهد بر وصیّت امام علیه السلام‏
امام کاظم علیه السلام در وصیّتنامه خود از بین همسرانش، فقط نام ام احمد را برده است
/پاورقی ۲- البته به احتمال زیاد، تکتم مادر امام رضا علیه السلام در آن زمان در قید حیات نبوده است./
و در اواخر وصیتنامه می نویسد: کنیزانی که از من اولاد دارند، هر کدام در منزل و حجاب خود بمانند، در صورت تشخیص فرزندم علی، آنچه در زندگی من داشتند به آنها بدهد و هر کدام از آنها شوهر کند، دیگر حق ندارد به حرم و خانه من باز گردد، مگر فرزندم رأی دیگری بدهد و دخترانم نیز جز به رأی او حق ازدواج ندارند و هیچ عمو و برادر وسلطانی حق ندارد آنها را شوهر دهد و اگر این کار را بکند با خدا و رسولش مخالفت کرده وبا حکم خدایی جنگیده است؛ چه آن که وی در مورد ازدواج فامیل خویش بیناتر است. اگر بخواهد شوهر دهد و اگر بخواهد ترک کند، مختار است. من به زنانم همچنان که در اینجا نوشته ام وصیت کرده ام و خداوند را بر آنها شاهد قرار داده ام و علی علیه السلام و ام احمد هم گواه است.) آن گاه وصیت را پیچاند و مهر کرد.
پس از شهادت امام کاظم علیه السلام فرزندش عباس مدعی شد که در این وصیتنامه مطالبی به سود ما هست و برادرم می خواهد از ما پنهان کندو خودش تنها از آن استفاده کند و بدین بهانه، مهر وصیتنامه را برداشت و آن را باز کرد و با خواندن آن خود را رسوا کرد و فضیلت امام بیشتر روشن شد.
ام احمد که شاهد وصیّت بود، در مجلس قاضی حاضر شد؛ ولی آنها ادعا کردند که این زن، ام احمد نیست، از ین رو برای شناختنش نقاب از چهره او برداشتند.
ام احمد گفت: به خداقسم، آقایم موسی بن جعفر علیه السلام فرمود: ترا به زور می گیرند و به مجالس می برند. اسحاق بن جعفر به او پرخاش کرد و گفت: (ساکت باش.)
/پاورقی ۳- اسحاق فرزند امام جعفر صادق علیه السلام عموی امام رضا علیه السلام که شاهد وصیّت امام کاظم بود، مردی صالح و مطیع ائمه علیهم السلام بود. احتمالا پرخاش او به ام احمد به خاطر مصلحت مجلس بوده تا از مفاسدی که احتمال وقوع داشته جلوگیری کند، همچنان که در حاشیه ملاصالح بر اصول کافی آمده که او این جمله را از روی خوف و تقیه و برای خاموش کردن فتنه گفته است (اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۳۶۸)./
سپس امام رضا علیه السلام آنها را نصیحت کرد، ولی عباس همچنان بر موضع ناحق‏ خود استوار بود.
/پاورقی ۴- اصول کافی، ترجمه مصطفوی، ج ۲، ص ۹۶- ۱۰۲، با دخل و تصرف./
این روایت بخوبی نشان دهنده مقام و فضیلت این بانوی عالی قدر است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *